کاردرمانی جسمی یکی از شاخههای حیاتی در حوزه توان بخشی است که به بازگرداندن عملکرد حرکتی افرادی که دچار محدودیت های فیزیکی شدهاند، میپردازد. این روش درمانی طیف وسیعی از بیماریها و شرایط جسمی را پوشش میدهد و میتواند به بیماران در مراحل مختلف بیماری کمک کند تا به استقلال بیشتری در زندگی روزمره دست یابند.
کاردرمانی جسمی برای کودکان اوتیسم
بسیاری از کودکان در طیف اوتیسم، مشکلات هماهنگی حرکتی دارند. اغلب، دلیل این امر می تواند ضعف عضلانی هسته بدن باشد – عضلات پشت و شکم – که بر تعادل و وضعیت بدن تأثیر می گذارد. در نتیجه، فرزند ما ممکن است هنگام تلاش برای حفظ یک وضعیت، سریع خسته شود و ممکن است متوجه شویم که او دائماً در حال حرکت است، بی قراری می کند و سر خود را هنگام نشستن پشت میز بالا نگه می دارد. فرزند ما ممکن است در استفاده از اسکوتر یا دوچرخه سواری نیز مشکل داشته باشد، زیرا به هسته بدنی قوی نیاز است. هسته بدن همچنین بر مهارت های حرکتی ظریف مانند استفاده از کارد و چنگال، دست خط و برش با قیچی تأثیر می گذارد. اگر میان تنه ما قوی نباشد، کار کردن هماهنگ بازوها، دست ها و انگشتان ما بسیار دشوار است. یک هسته بدنی خوب به ما امکان می دهد در موقعیت های مختلف تعادل خود را حفظ کنیم. این به ما امکان می دهد در حالی که بازوها و پاهایمان کار می کنند (مثلاً راه رفتن) ثابت و متعادل بمانیم یا زمانی که روی یک سطح متحرک هستیم (مثلاً اتوبوس) راست قامت بمانیم. کاردرمانی (OT) به افراد کمک می کند تا روی مهارت های شناختی، فیزیکی، اجتماعی و حرکتی کار کنند. هدف بهبود مهارت های روزمره است که به افراد امکان می دهد مستقل تر شوند و در طیف وسیعی از فعالیت ها شرکت کنند. کاردرمانی برای اوتیسم اغلب بر مهارت های بازی، استراتژی های یادگیری و مراقبت از خود تمرکز دارد. استراتژی های کاردرمانی همچنین می توانند به مدیریت مسائل حسی کمک کنند. کاردرمانگر با ارزیابی سطح فعلی توانایی فرد شروع می کند. خدمات کاردرمانی بر افزایش مشارکت در انجام فعالیت های زندگی روزمره (مانند غذا خوردن، لباس پوشیدن)، فعالیت های ابزاری زندگی روزمره، آموزش، کار، اوقات فراغت، بازی و مشارکت اجتماعی تمرکز دارد. آن ها می توانند به کودکان کمک کنند تا به اطلاعاتی که از حواس خود دریافت می کنند، مانند صدا، مزه، لمس و… ، پاسخ دهند. آن ها می توانند به کودکان مبتلا به اوتیسم کمک کنند تا یاد بگیرند چگونه از مکانی به مکان دیگر و از فردی به فرد دیگر منتقل شوند و همچنین به آن ها کمک کنند تا راه های مناسب برای برقراری ارتباط و مشارکت با همسالان را بیاموزند. در سال های اولیه (تولد تا 3 سالگی) کاردرمانی می تواند به افزایش مشارکت کودک در روال زندگی روزمره کمک کند. آن ها همچنین به توسعه مهارت های حرکتی درشت از طریق فعالیت های بازی ساختار یافته و آزاد کمک می کنند.
درمان بیماران سکته مغزی
یکی از شایع ترین کاربردهای کاردرمانی جسمی، درمان بیمارانی است که دچار سکته مغزی شدهاند. پس از سکته، بسیاری از افراد با ضعف عضلانی، مشکلات تعادلی و اختلال در انجام حرکات روزمره مواجه میشوند. برنامههای کاردرمانی با تمرینهای هدفمند و تکنیکهای خاص، به بهبود عملکرد عضلات و بازیابی حرکت کمک میکند. کاردرمانی جسمی برای بیماری های زیر کاربرد دارد:
کاربرد در بیماریهای عضلانی–اسکلتی
کاردرمانی جسمی همچنین نقش مهمی در درمان بیماریهای عضلانی–اسکلتی مانند آرتروز، شکستگیهای استخوان، آسیبهای رباطی و التهاب مفاصل ایفا میکند. در این شرایط، تمرینات خاص و آموزشهای لازم باعث کاهش درد، افزایش دامنه حرکتی و تقویت عضلات اطراف مفصل میشود که در نتیجه فعالیتهای روزانه آسانتر انجام میگیرد.
بیماریهای نورولوژیک مزمن
در بیماریهای نورولوژیک مزمن مثل پارکینسون، اماس و آسیبهای نخاعی، کاردرمانی جسمی به حفظ تواناییهای حرکتی، تعادل و هماهنگی کمک میکند و روند پیشرفت بیماری را کند میسازد.
کاردرمانی جسمی در کودکان
در کودکان نیز، کاردرمانی جسمی به درمان اختلالاتی مانند فلج مغزی، تاخیر رشد حرکتی و مشکلات حرکتی ناشی از بیماریهای مادرزادی کمک میکند تا مهارتهای حرکتی پایه تقویت شده و استقلال بیشتری پیدا کنند.
کاردرمانی جسمی پس از جراحیهای ارتوپدی
علاوه بر این، پس از جراحیهای ارتوپدی و ترمیمی مانند تعویض مفصل زانو یا جراحی ستون فقرات، کاردرمانی جسمی بخش ضروری برنامه توانبخشی است که به بازگرداندن عملکرد و جلوگیری از عوارض ناشی از بیتحرکی کمک میکند.